Colloquium — De ontwikkeling van ideeën en gevoelens in oorlogstijd

“In tijden van vrede en welvaart zijn staten en individuen optimistischer, omdat ze niet worden geconfronteerd met meedogenloze noodzaak. Maar de oorlog, die de gemakken van het dagelijks leven wegneemt, leert geweld en brengt de hartstochten van de massa in overeenstemming met de wreedheid van de feiten. (…)

De gewone betekenis van woorden werd veranderd. Onbezonnen durf ging door voor moedige toewijding aan de eigen partij; terughoudende voorzichtigheid voor verkapte lafheid. Wijsheid voor het masker van lafheid, intelligentie in het algemeen voor totale inertie. Overhaaste impulsen werden beschouwd als een mannelijke deugd en weloverwogen beraadslagingen als een voorwendsel voor ontwijking.”

Thucydides, De Peloponnesische Oorlog (431-404 v.Chr.), Boek 3, LXXXII.

“We weten heel goed dat de mens al tienduizend jaar, en misschien wel langer, van oorlogvoering zijn belangrijkste bezigheid heeft gemaakt, erin zijn levendigste bron van emoties en opwinding heeft gevonden en er de rijkste momenten van broederschap en solidariteit heeft beleefd.

Oorlog ligt aan de basis van de geschiedenis, van de literatuur en van de vorming van nationale gemeenschappen, in elke fase van hun opeenvolgende transformaties. De verwijzing ernaar voedt onvermoeibaar alle vormen van gedachtenuitwisseling. Zo geeft het het menselijk gedrag een obsessief karakter waarvan de psychologische effecten overal en te allen tijde waarneembaar zijn.“

Georges Beernaerts, Comd KMS (1946-1951).

Er liggen meer dan 2000 jaar tussen deze twee citaten. Toch komen ze allebei tot dezelfde conclusie : oorlog beïnvloedt ideeën en gevoelens. Door oorlog veranderen mentaliteiten en krijgen woorden een andere betekenis. Hoe? Waarom? Dat is wat we tijdens dit colloquium zullen proberen te onderzoeken.

We hebben ons bewust beperkt tot de 20e eeuw. Dat is al niet slecht …

Na een historisch overzicht van de evolutie van conflicten in de loop van de 20e eeuw (op technisch, tactisch en politiek vlak) willen we het thema van dit colloquium vanuit verschillende invalshoeken benaderen : cultureel, psychologisch, juridisch en sociologisch.